آمار متوسط انواع درآمد سالانه يك خانوار شهري (سال 1395)

بررسی ساختار درآمدی خانوارهای مناطق شهری کشور تصویری شفاف از تنوع منابع معیشتی و پراکندگی جغرافیایی عایدی خانواده‌ها ارائه می‌دهد. داده‌های رسمی مرکز آمار ایران پیرامون متوسط درآمد سالانه یک خانوار شهری در سال 1395 وضعیت جریان مالی خانوارها را در 31 استان کشور و در قالب سه منبع درآمد از حقوق‌بگیری، درآمد از مشاغل آزاد و درآمدهای متفرقه ثبت کرده است. این ارقام نشان‌دهنده ابعاد اقتصادی زیست شهری و اتکای خانوارهای هر منطقه به پایه‌های مختلف مالی در طول این سال آماری است.

در سطح میانگین کل کشور، متوسط درآمد سالانه حاصل از حقوق‌بگیری یک خانوار شهری برابر با 105787 هزار ریال، عایدی حاصل از مشاغل آزاد برابر با 53922 هزار ریال و عایدی ناشی از درآمدهای متفرقه معادل 157502 هزار ریال بوده است. مقایسه این مقادیر مشخص می‌سازد که سهم درآمدهای متفرقه در بودجه سالانه خانوارها از مجموع عایدی حاصل از اشتغال مزدبگیری و خوداشتغالی نیز قابل توجه‌تر بوده و وزن اصلی منابع مالی را تشکیل داده است.

توزیع جغرافیایی درآمد حاصل از حقوق‌بگیری

در بخش دریافت حقوق و دستمزد بخش دولتی و خصوصی، استان هرمزگان با ثبت رقم 143587 هزار ریال بالاترین عایدی را در میان تمامی استان‌های کشور به خود اختصاص داده است. پس از آن، استان‌های تهران با 136570 هزار ریال، بوشهر با 135874 هزار ریال، چهارمحال و بختیاری با 129162 هزار ریال و خوزستان با 129029 هزار ریال در رتبه‌های بعدی قرار دارند. تمرکز بخش عمده‌ای از فعالیت‌های اداری، صنعتی و زیرساخت‌های نفت، گاز و بنادر در این مناطق، موجب شده است تا دریافتی کارمندان و مزدبگیران آنها بالاتر از سایر بخش‌های جغرافیایی به ثبت برسد.

در نقطه مقابل، استان آذربایجان غربی با ثبت مقدار 59906 هزار ریال کمترین متوسط دریافتی حقوق‌بگیری را در میان مناطق شهری داشته است. همچنین استان‌های کرمانشاه با 72639 هزار ریال، گیلان با 74891 هزار ریال، گلستان با 75182 هزار ریال و کردستان با 76105 هزار ریال در انتهای این رده‌بندی دیده می‌شوند. بر اساس گزارش‌های منتشرشده در پایگاه آمارفکت، تفاوت دریافتی ناشی از کارمندی میان بالاترین و پایین‌ترین استان کشور به بیش از 2.3 برابر می‌رسد.

درآمدهای ناشی از مشاغل آزاد در استان‌ها

درآمد حاصل از مشاغل آزاد کشاورزی و غیرکشاورزی، پراکندگی متفاوتی را نسبت به سایر بخش‌ها به نمایش می‌گذارد. استان مازندران با میانگین 106091 هزار ریال، تنها استانی است که عایدی مشاغل آزاد آن از مرز صد میلیون ریال در سال عبور کرده و در جایگاه نخست کشور قرار گرفته است. استان گیلان نیز با 86094 هزار ریال و استان تهران با 75675 هزار ریال رتبه‌های دوم و سوم را کسب کرده‌اند. رونق گردشگری، خرده‌فروشی و کسب‌وکارهای بومی در نوار شمالی کشور نقشی مستقیم در رشد این جزوِ درآمدی ایفا کرده است.

کمترین سهم درآمد مشاغل آزاد شهری متعلق به استان کرمان با مقدار 22053 هزار ریال است که تفاوت محسوسی با صدر جدول نشان می‌دهد. استان‌های ایلام با 30955 هزار ریال، سمنان با 31203 هزار ریال و قم با 31775 هزار ریال نیز پایین‌ترین مقادیر ثبت‌شده را در این گروه درآمدی گزارش کرده‌اند و خانوارها در این استان‌ها درآمد محدودی از فعالیت‌های مستقل شغلی به دست آورده‌اند.

وضعیت درآمدهای متفرقه و سایر منابع مالی

درآمدهای متفرقه که شامل عایداتی نظیر ارزش اجاره خانه مسکونی ملکی، حقوق بازنشستگی، درآمد حاصل از سرمایه‌گذاری‌ها و کمک‌های مالی است، بیشترین سهم را در بودجه خانوارهای شهری دارا بوده است. تهران با ثبت رقم 231357 هزار ریال و البرز با 187265 هزار ریال در صدر این شاخص جای گرفته‌اند. استان‌های فارس با 170935 هزار ریال و گیلان با 167680 هزار ریال نیز سهم چشمگیری از این منبع عایدی داشته‌اند.

پایین‌ترین سطح درآمدهای متفرقه در بین خانوارهای مناطق شهری به استان سیستان و بلوچستان با رقم 90346 هزار ریال تعلق دارد. استان‌های کردستان با 96915 هزار ریال و اردبیل با 96973 هزار ریال نیز در جمع استان‌هایی جای دارند که این متغیر در آنها کمتر از صدمیلیون ریال به ازای هر خانوار به ثبت رسیده است. مطالعه مجموعه داده‌های حوزه آمار شهری نمایانگر آن است که ارزش اجاره املاک نقشی اساسی در بالابودن درآمدهای متفرقه در کلان‌شهرها ایجاد کرده است.

بینش آماری و تحلیل ساختار درآمد خانوار شهری

ارزیابی این مجموعه از ارقام نشان می‌دهد که ساختار درآمد خانوار شهری در کل کشور دارای اتکای بالایی به درآمدهای غیرفعال و متفرقه است؛ به‌گونه‌ای که در سال 1395 در کل کشور حدود 49.7 درصد از کل منابع ثبت‌شده به درآمدهای متفرقه، نزدیک به 33.3 درصد به حقوق‌بگیری و تقریباً 17.0 درصد به عایدی مشاغل آزاد اختصاص یافته است.

مجموع درآمد هر سه بخش در استان تهران به 443602 هزار ریال می‌رسد که بالاترین رقم در سراسر کشور است، در حالی که این رقم برای استان آذربایجان غربی برابر با 219176 هزار ریال و برای اردبیل 221089 هزار ریال ثبت شده است. این تفاوت‌ها حاکی از آن است که میانگین کلی مجموع درآمدهای خانوار شهری در استان تهران تقریباً 2.02 برابر استان آذربایجان غربی بوده و ترکیب پایتخت‌نشینی، رونق تجاری و تمرکز دارایی‌ها موجب ثبت این فاصله عددی شده است.

آمارها و مطالب مرتبط

• آمار تعداد انشعاب آب خانگی و غیرخانگی روستایی کشور (سال 1403)
• آمار نسبت آب بدون درآمد در مناطق شهری و روستایی (سال 1403)
• آمار متوسط هزینه خوراکی یک خانوار شهری (سال 1353 تا 1403)