تحلیل روند ۱۰ ساله بارش در ایران؛ از اوج بارندگی تا بحران خشکسالی

بررسی آمارهای رسمی کشور نشان می‌دهد که وضعیت منابع آبی و میزان بارندگی در ایران طی یک دهه گذشته با نوسانات شدیدی همراه بوده است. بر اساس داده‌های منتشر شده توسط مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران ایران، میانگین بارش سالانه کشور پس از تجربه یک دوره طلایی و پربارش در اواخر دهه ۹۰، مجدداً روند نزولی به خود گرفته و وارد فاز کم‌بارشی شده است.

اوج و فرود بارش‌ها در یک دهه اخیر

با نگاهی به آمار ثبت‌شده از سال ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴، می‌توان دریافت که بیشترین میزان بارندگی در سال ۱۳۹۷ با ثبت عدد ۲۹۱.۶ میلی‌متر رخ داده است. این رقم نشان‌دهنده رشد چشمگیر ۲۴.۱ درصدی نسبت به سال قبل از آن بوده است. روند مطلوب بارندگی در سال ۱۳۹۸ نیز با ثبت ۲۸۹.۸ میلی‌متر ادامه یافت. با این حال، این دوره پربارش دوام چندانی نداشت و از سال ۱۳۹۹ با افت شدید بارندگی‌ها، کشور وارد دوره جدیدی از خشکسالی شد.

شدیدترین نوسانات و کاهش بارندگی

بیشترین میزان افت بارندگی در این بازه ۱۰ ساله، در سال ۱۳۹۶ با کاهش ۳۶.۶- درصدی ثبت شده است که طی آن میانگین بارش به ۱۴۹ میلی‌متر رسید. پس از گذر از سال‌های پربارش، روند کاهشی بار دیگر آغاز شد؛ به طوری که در سال ۱۴۰۰ میانگین بارش‌ها به ۱۶۵.۱ میلی‌متر کاهش یافت. اگرچه در سال‌های ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳ نوسانات جزیی و صعودی موقت تا ۲۰۵.۵ میلی‌متر مشاهده شد، اما در نهایت در سال ۱۴۰۴ میانگین بارش‌ها مجدداً کاهش یافته و به ۱۹۴.۵ میلی‌متر رسیده است که افت ۱۷.۲- درصدی را نسبت به سال قبل نشان می‌دهد.

جمع‌بندی و چشم‌انداز وضعیت آبی کشور

نمودار روند ۱۰ ساله بارش در ایران به وضوح نشان می‌دهد که کشور ما با اقلیمی خشک و نیمه‌خشک مواجه است که ویژگی اصلی آن نوسانات شدید سالانه بارندگی است. کاهش مداوم میانگین بارش‌ها در سال‌های اخیر و رسیدن آن به زیر ۲۰۰ میلی‌متر در سال ۱۴۰۴، زنگ خطری جدی برای منابع آب زیرزمینی، کشاورزی و تامین آب شرب شهرها به شمار می‌رود و مدیریت بهینه منابع آب را بیش از پیش ضروری می‌سازد.