بررسی و مقایسه میزان دسترسی به گاز لوله‌کشی و گاز مایع (LPG) در ۶ کشور غرب آسیا شامل ایران، ترکیه، عراق، امارات، عربستان و قطر بر اساس آخرین آمارهای رسمی.
دسترسی به انرژی‌های پایدار و شبکه‌های گازرسانی یکی از شاخص‌های مهم توسعه زیرساختی در کشورهای مختلف جهان به شمار می‌رود. در منطقه غرب آسیا، الگوهای متفاوتی برای تامین گاز خانگی وجود دارد؛ برخی کشورها با سرمایه‌گذاری کلان بر روی شبکه‌های لوله‌کشی سراسری تمرکز کرده‌اند، در حالی که برخی دیگر با وجود برخورداری از ذخایر عظیم هیدروکربنی، کماکان به توزیع کپسول‌های گاز مایع (LPG) متکی هستند.
وضعیت گازرسانی لوله‌کشی در ایران و ترکیه
ایران با داشتن یکی از گسترده‌ترین شبکه‌های گازرسانی جهان، حدود ۹۵.۱ درصد از کل جمعیت خود را تحت پوشش شبکه ملی گاز قرار داده است. این میزان شامل ۹۸.۶ درصد از جمعیت شهری و ۸۶.۱ درصد از جمعیت روستایی می‌شود که نشان‌دهنده توازن نسبی در توسعه عدالت زیرساختی است. در همسایگی ایران، کشور ترکیه نیز با پوشش ۸۵ درصدی جمعیت، شبکه لوله‌کشی گسترده‌ای ایجاد کرده است؛ به طوری که حدود ۵۹.۶ درصد از خانوارهای ترکیه‌ای از گاز طبیعی به عنوان سوخت اصلی گرمایش خود استفاده می‌کنند.
وابستگی کشورهای عربی خلیج فارس به گاز مایع (LPG)
برخلاف ایران و ترکیه، کشورهای عربی حوزه خلیج فارس و عراق الگوی متفاوتی را دنبال می‌کنند. در این کشورها دسترسی به گاز لوله‌کشی شهری بسیار محدود یا محلی است و بخش عمده مصارف خانگی از طریق کپسول‌های گاز مایع تامین می‌شود:
- عراق: دسترسی شهری به گاز لوله‌کشی بسیار محدود است و شبکه‌های محلی LPG در حال گسترش هستند.
- امارات متحده عربی: دسترسی شهری محدود بوده و گاز مایع (LPG) سوخت اصلی پخت‌وپز خانگی محسوب می‌شود.
- عربستان سعودی: دسترسی به شبکه لوله‌کشی بسیار محدود و محلی است؛ به طوری که ۹۷ درصد از خانوارهای مصرف‌کننده گاز در این کشور به کپسول‌های LPG متکی هستند.
- قطر: با وجود داشتن ذخایر عظیم گاز، سیستم گازرسانی لوله‌کشی ملی تاییدشده‌ای برای منازل مسکونی ندارد و استفاده از کپسول‌های LPG در میان خانوارها کاملاً رایج است.
جمع‌بندی و تحلیل زیرساختی
مقایسه آماری نشان می‌دهد که برخورداری از ذخایر گازی لزوماً به معنای توسعه شبکه لوله‌کشی خانگی نیست. کشورهای حاشیه خلیج فارس به دلیل شرایط اقلیمی گرم و عدم نیاز مبرم به سیستم‌های گرمایشی خانگی، سرمایه‌گذاری کمتری در بخش انتقال گاز شهری انجام داده و توزیع کپسول‌های LPG را ترجیح داده‌اند. در مقابل، ایران و ترکیه به دلیل نیازهای گرمایشی در فصول سرد سال، شبکه‌های لوله‌کشی عظیمی را توسعه داده‌اند.
